การแข่งขันทุเรียนในอนาคต จะไม่ได้ตัดสินกันแค่ “คุณภาพผลผลิต” แต่จะตัดสินกันที่ “คุณภาพของระบบการผลิตทั้งห่วงโซ่อุปทาน”

อุตสาหกรรมทุเรียนโลกกำลังเข้าสู่ช่วงเปลี่ยนผ่าน
จากการแข่งขันที่เน้น “ผลผลิตและคุณภาพของผล”
ไปสู่การแข่งขันที่ให้ความสำคัญกับ ความสามารถ
ในการบริหารจัดการทั้งระบบ ตั้งแต่แปลงปลูก
จนถึงมือผู้บริโภค

🌏 ข้อเท็จจริงจากหลายประเทศ
ในช่วงปี 2568–2569 หลายประเทศผู้ผลิตทุเรียน
มีทิศทางการพัฒนาที่สอดคล้องกัน แม้จะใช้แนวทางแตกต่างกัน

ประเทศไทย
ประเทศไทยเดินหน้ายกระดับมาตรฐานการส่งออกทุเรียน ผ่านมาตรการ “4 ไม่” ได้แก่

• ไม่อ่อน
• ไม่มีศัตรูพืช
• ไม่สวมสิทธิ์
• ไม่มีสารตกค้างและสารต้องห้าม

ควบคู่กับการพัฒนาระบบ GAP, โรงคัดบรรจุ, Traceability และการตรวจสอบย้อนกลับ เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้กับประเทศผู้นำเข้า

ประเทศเวียดนาม
เวียดนามลงทุนอย่างต่อเนื่องในการบริหาร

• Growing Area Code
• Packing House Code
• Traceability

พร้อมเพิ่มการตรวจสอบรหัสแปลงปลูก และเพิกถอนรหัสที่ไม่เป็นไปตามข้อกำหนด เพื่อให้สอดคล้องกับมาตรฐานของประเทศผู้นำเข้า โดยเฉพาะจีน

ประเทศมาเลเซีย
มาเลเซียเริ่มนำ

• ระบบเซ็นเซอร์
• การวิเคราะห์ข้อมูล
• Precision Agriculture
• ระบบติดตามสภาพอากาศ

มาใช้ในการบริหารสวน เพื่อรับมือกับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ซึ่งส่งผลต่อการออกดอก การติดผล และคุณภาพผลผลิต

ประเทศอินโดนีเซีย
อินโดนีเซียกำลังเร่งพัฒนา

• โครงสร้างพื้นฐานด้านโลจิสติกส์
• การส่งออกผลไม้
• ระบบสนับสนุนการค้าระหว่างประเทศ

เพื่อเพิ่มศักยภาพการแข่งขันในตลาดโลก

แม้แต่ละประเทศจะมีจุดเน้นต่างกัน
แต่ล้วนสะท้อนแนวโน้มเดียวกัน คือ

การพัฒนาทั้งระบบการผลิตและห่วงโซ่อุปทาน
กำลังมีความสำคัญไม่แพ้คุณภาพของผลผลิต

🎯 สิ่งที่กำลังเปลี่ยน
ในอดีต ผู้ซื้ออาจให้ความสำคัญกับ

• คุณภาพผลผลิต
• รสชาติ
• ขนาด
• ความสม่ำเสมอ

แต่ในปัจจุบัน ตลาดส่งออก โดยเฉพาะประเทศจีน
เริ่มให้ความสำคัญกับคำถามว่า …
“ผลทุเรียนลูกนี้มาจากไหน
และสามารถตรวจสอบย้อนกลับได้หรือไม่?”
คำตอบของคำถามนี้ อยู่ที่ “ระบบ” !
ไม่ใช่เพียงตัวผลผลิต

ระบบดังกล่าวประกอบด้วย

• 🌱 ข้อมูลแปลงปลูก
• 📝 ประวัติการใช้ปัจจัยการผลิต
• 📍 Growing Area Code
• 🏭 Packing House Code
• 🔍 Traceability
• 📦 Quality Management
• 🚛 Cold Chain & Logistics
• 📑 การปฏิบัติตามมาตรฐานของประเทศผู้นำเข้า

แล้วประเทศไทยควรเตรียมตัวอย่างไร

ประเทศไทยยังคงมีจุดแข็งด้านคุณภาพผลผลิต ประสบการณ์ และความเชื่อมั่นของผู้บริโภค
อย่างไรก็ตาม การรักษาความเป็นผู้นำในระยะยาว จำเป็นต้องพัฒนาระบบควบคู่กับคุณภาพ
ได้แก่

• การจัดเก็บข้อมูลสวนอย่างเป็นระบบ
• การใช้เทคโนโลยีดิจิทัลในการบริหารจัดการ
• การรักษามาตรฐาน GAP
• การพัฒนาระบบ Traceability
• การสร้างความโปร่งใสตลอดห่วงโซ่อุปทาน

💬 มุมมองของสมาคมทุเรียนไทย
“คุณภาพของผลผลิต คือเงื่อนไขเบื้องต้นของการแข่งขัน แต่คุณภาพของระบบการผลิต
คือปัจจัยที่จะกำหนดว่าใครจะรักษาความสามารถ
ในการแข่งขันได้อย่างยั่งยืน”

ในอนาคต ประเทศที่สามารถเชื่อมโยงข้อมูล
ตั้งแต่สวนจนถึงผู้บริโภคได้อย่างโปร่งใส
ตรวจสอบได้ และเป็นไปตามมาตรฐานสากล
จะมีความได้เปรียบในการแข่งขันมากกว่าประเทศ
ที่อาศัยเพียงชื่อเสียงหรือคุณภาพผลผลิตเพียงอย่างเดียว
⸻

📚 เอกสารอ้างอิง (References)

1. กรมวิชาการเกษตร. ระบบการรับรองแหล่งผลิตพืช (GAP) และการตรวจสอบย้อนกลับสินค้าเกษตร
   https://gap.doa.go.th/
2. กรมวิชาการเกษตร (Department of Agriculture). ข้อมูลมาตรฐานและการส่งออกทุเรียน
   https://www.doa.go.th/
3. รัฐบาลไทย (Government Public Relations Department). Thailand Enforces Stricter Standards on Durian Quality for Global Markets
   https://thailand.prd.go.th/…/detail/id/2078/iid/488050
4. Ministry of Agriculture and Environment (MAE), Vietnam. ระบบ Traceability และนโยบายด้านการเกษตร
   https://www.mae.gov.vn/
5. Plant Protection Department (PPD), Vietnam. แนวทางการบริหาร Growing Area Code และ Packing House Code
   https://ppd.gov.vn/
6. Department of Agriculture Malaysia. ข้อมูลด้านการเกษตรและการผลิตผลไม้
   https://www.doa.gov.my/
7. Malaysian Meteorological Department. ข้อมูลสภาพภูมิอากาศและการติดตามสภาพอากาศ
   https://www.met.gov.my/
8. Associated Press. Climate change threatens Southeast Asia’s prized durian industry as growers adapt with technology. (6 สิงหาคม 2569)
   https://apnews.com/article/0d92bd1889dd6dc0d98841d3cfd5fa72
9. Ministry of Agriculture, Republic of Indonesia
   https://www.pertanian.go.id/
10. Indonesian Agricultural Quarantine Agency
    https://karantina.pertanian.go.id/
11. International Plant Protection Convention (IPPC). International Standards for Phytosanitary Measures (ISPMs)
    https://www.ippc.int/…/core…/standards-setting/ispms/
12. FAO. The global market for tropical fruits – Major tropical fruits market review
    https://openknowledge.fao.org/
13. Codex Alimentarius Commission (FAO/WHO). International Food Standards
    https://www.fao.org/fao-who-codexalimentarius/

เรียงเรียงและจัดทำโดย : บานชื่น ผกามาศ